Ο Bobby Sands και οι Ιταλοί νεοφασίστες

 

Μετάφραση: Σταύρος Λιμποβίσης

Όταν ο Bobby Sands ξεκίνησε την απεργία πείνας στη φυλακή Maze, στο Long Kesh, την 1η Μαρτίου 1981, η ιστορία του πέρασε γρήγορα τα σύνορα της Βόρειας Ιρλανδίας. Μαχητής του IRA, Ρεπουμπλικανός κρατούμενος, στη συνέχεια εξελέγη στις 9 Απριλίου 1981 στο Βρετανικό Κοινοβούλιο στις εκλογικές περιφέρειες Fermanagh και South Tyrone, ο Σαντς πέθανε στις 5 Μαΐου μετά από 66 ημέρες νηστείας.

Η διαμαρτυρία απαιτούσε αναγνώριση της πολιτικής θέσης για τους Ρεπουμπλικανούς κρατούμενους, που ανακλήθηκε από τη βρετανική κυβέρνηση το 1976.  Στην Ιταλία, ο θάνατος του κινητοποίησε κυρίως στελέχη της εξωκοινοβουλευτικής, αριστεράς: στο Μιλάνο, ήδη στις 3 Μαΐου 1981, πραγματοποιήθηκε διαδήλωση μπροστά από το Βρετανικό Προξενείο, με ομιλίες πολιτικών εκπροσώπων όπως ο Μάριο Καπανά.

Σχεδόν αμέσως όμως η φιγούρα του Sands άρχισε να μιλάει και σε ένα κομμάτι του ιταλικού νεοφασισμού, που διάβαζε σε αυτόν τον μύθο του πολεμιστή κρατούμενου, του σώματος που μετατράπηκε σε πολιτικό όπλο, του μαρτυρίου ως μια απόλυτη μαρτυρία.

Στο νεοφασιστικό MSI η υποδοχή του Sands ήταν πιο διφορούμενη και λιγότερο έντονη από ότι θα εμφανιζόταν αργότερα στη μνήμη των νέων. Το κόμμα του Giorgio Almirante, που εμπλέκεται μεταξύ δεκαετίας του ‘70 και του ‘80 σε μια δύσκολη στρατηγική θεσμικής αξιοπιστίας, δεν μπορούσε να ταυτιστεί ανοιχτά με τον IRA ούτε με έναν δημοκρατικό και σοσιαλιστικό ένοπλο αγώνα.

Ωστόσο, μέσα και γύρω από το MSI υπήρχε ένα ισχυρό κινηματικό, νεανικό και εθνικόεπαναστατικό στοιχείο, συνδεδεμένο με το «Μέτωπο Νεολαίας». Ο «Μαύρος Γκράμσι» Pino Rauti, ιδρυτής του ένοπλου Ordine Nuovo και στη συνέχεια ηγέτης της «αριστερής» Φασιστικής τάσης  που αντιπροσώπευε εκείνη την «αριστερή» κίνηση στην κοινωνικοποίηση, τον αντικαπιταλισμό, τον τον τρίτο κόσμο και τους αντιιμπεριαλιστικούς αγώνες που επανερμηνεύονται σε ένα νεοφασιστικό πλαίσιο. 

Το «Μέτωπο Νεολαίας» ήταν επίσημα η έκφραση της πολιτικής νέων του MSI, υπεύθυνο για την εκπαίδευση των νέων σύμφωνα με τα κομματικά ιδανικά, αλλά ήταν επίσης ένα σχετικά αυτόνομο «εργαστήριο ιδεών», πιο επιρρεπές στους μύθους της ευρωπαϊκής εξέγερσης, της οργανικής κοινότητας, του αντιαμερικανισμού και του αντιβρετανισμού.

Κυρίως σε αυτή την ιδεολογική περιοχή, περισσότερο από ότι στην επίσημη γραμμή, ο Sands έγινε είδωλο. Η δεξιά εφημερίδα Centolo d’Italia, ήδη όργανο του MSI από το 1963 και στη συνέχεια της «Εθνικής Συμμαχίας», αναγνώρισε αναδρομικά ότι ο Sands επιβάλλεται στη φαντασία της δεξιάς των νέων «Μισίνι» ως «εθνικόεπαναστάτης αγωνιστής», ικανός να προσφέρει «ήθος και αισθητική». 

Ο ίδιος τίτλος θυμίζει το 2011 ότι, τριάντα χρόνια μετά τον θάνατο του, οι τοίχοι πολλών ιταλικών πόλεων καλύφθηκαν με αφίσες από τη νεοφασιστική σκηνή μέχρι την άκρα αριστερά.

Στη νεοφασιστική και πρώην κόκκινη Missina η «αίρεση» συνεχίστηκε επίσης μέσω μαχητικών εκδοτικών οίκων: το 1991 ο Fabio Granata έφερε στην Ιταλία Το Κοιμωμένο Ρόδο, ένα βιβλίο ποιημάτων του Bobby Sands που εκδόθηκε από τον Pietrangelo Buttafuoco,και τη φατρία του Paolo Signorelli, ιστορική προσωπικότητα της ριζοσπαστικής «δεξιάς». 

Το μανιφέστο του Χρυσού Σταυρού που έστειλε ο Ιωάννης Παύλος Β ́ στο Σαντς για να τον πείσει να σπάσει τη νηστεία του διαβάστηκε σε αυτό το περιβάλλον ως μια ιπποτική, χριστιανική και πολεμική χειρονομία. Ο θάνατος του έγινε τόσο μια ιστορία πίστης, θυσίας , περισσότερο από ένα εσωτερικό επεισόδιο στο ιστορία του Ιρλανδικού Σοσιαλιστικού Ρεπουμπλικανισμού.

Το παράδοξο βρίσκεται ακριβώς εδώ. Η εξωκοινοβουλευτική «δεξιά» και ένα μέρος του νεοφασιστικού γαλαξία αγάπησαν τον Sands για αυτό που μπορούσε να προβάλλει: το καταπιεσμένο έθνος, την φυλακή, τον ασκητικό ηρωισμό, την πρόκληση για την βρετανική αυτοκρατορία, ο κελτικός συμβολισμός, η απόρριψη του αστικού και φιλελεύθερου κόσμου. 

Αλλά συχνά αφαιρούσαν αυτό που ήταν πολιτικά ο Σαντς: ένας Ιρλανδός Ρεπουμπλικανός μαχητής, συνδεδεμένος με τον IRA, ο οποίος στο ημερολόγιο του θυμήθηκε τη Δημοκρατία του 1916 και την απελευθέρωση του ιρλανδικού λαού, μέσα σε έναν μη φασιστικό αλλά Ρεπουμπλικανικό, αντιαποικιακό ένοπλο αγώνα.

Η Διακήρυξη του 1916 τόνιζε την θρησκευτική και πολιτική ελευθερία, τα ίσα δικαιώματα και τις ίσες ευκαιρίες για όλους τους πολίτες, αναλαμβάνοντας να μεταχειρίζονται «όλα τα παιδιά του έθνους» ισότιμα. 

Για το λόγο αυτό η εκμετάλλευση του Bobby Sands από τους Ιταλούς κλασικούς ακροδεξιούς αποκαλύπτει μια προφανή ιδεολογική σύγχυση: επαίνεσαν τον μάρτυρα και τον αγωνιστή, αλλά είχαν την τάση να «ξεχάσουν» ότι ο μάρτυρας αυτός αγωνιζόταν για μια ενωμένη Ιρλανδία στο ισότιμο, Ρεπουμπλικανικό και σοσιαλιστικό πνεύμα του του 1916.

Πορεία νεοφασιστών για τον Bobby Sands