Nicolla Bombacci: ο σύντροφος του Λένιν που υπερασπίστηκε τον Φασισμό και τον Μουσολίνι

 

Υπάρχουν άνθρωποι που περνούν τον χρόνο τους ως απλοί θεατές γεγονότων, και υπάρχουν άνθρωποι που, από την άλλη πλευρά, φαίνονται γεννημένοι για να καούν στην ιστορία, καταναλώνοντας τον εαυτό τους εξ ολοκλήρου στη φωτιά των ιδεών, επαναστάσεων και τραγωδιών του αιώνα τους.

Ο Nicola Bombacci ανήκε σε αυτή τη δεύτερη γενιά.

Η ζωή του δεν ήταν μέτρια. Αυτό δεν ήταν προφύλαξη. Δεν ήταν οπορτουνισμός.

Είναι μια μάχη. Όλα έχουν να κάνουν με την πίστη. Ήταν μια επανάσταση.

Γεννημένος στην φλεγόμενη και ανήσυχη Ρομάνια του τέλους του δέκατου όγδοου αιώνα, σε εκείνη την άγρια χώρα όπου ο σοσιαλισμός αναμειγμένος με το λαϊκό αίσθημα, την εξέγερση των αγροτών και το εθνικό πάθος, ο Bombacci μεγάλωσε στην Ιταλία όταν με υπήρχε πολιτική ενότητα αλλά ήδη βαθιά διχασμένη από τις κοινωνικές ανισότητες, τη δυστυχία του αγροτικού προλεταριάτου και η αλαζονεία της φιλελεύθερης αστικής τάξης.

Ήταν δάσκαλος δημοτικού.

Αλλά πριν γίνει ήταν άνθρωπος του λαού.

Στις πλατείες, στις αίθουσες εργασίας, στα σοσιαλιστικά τμήματα, μεταξύ εργατών και αγροτών, είδε το αυθεντικό πρόσωπο του ιταλικού κοινωνικού ζητήματος.

Και συμπεριλαμβάνοντας ότι ο κοινοβουλευτικός φιλελευθερισμός δεν θα πληρώσει ποτέ την εργασία.

Το Φιλελεύθερο Κράτος του εμφανίστηκε ως το βασίλειο των άχρηστων λέξεων, των βουλευτικών συμβιβασμών, της οικονομικής κυριαρχίας που ασκείται από τα οικονομικά συμφέροντα  και τη βιομηχανική μεσαία τάξη.

Από εδώ προέκυψε η συμμετοχή του στον επαναστατικό Σοσιαλισμό.

Ο Bombacci δεν ανήκε στη λίστα των ψυχρών θεωρητικών και των συνετών αριθμομηχανών.

Ήταν ένας άνθρωπος με απόλυτο πολιτικό πάθος.

Πίστευε στην επανάσταση ως ηθικό γεγονός πριν να είναι φθηνή.

Πίστευε στην ανάγκη να πέσει η κυριαρχία της πλουτοκρατίας.

Πίστευε ότι η δουλειά πρέπει να γίνει η βάση της νέας τάξης πραγμάτων.

Οι τρελοί εργάτες τον άκουγαν σαν δικό τους.

Ο λόγος του ήταν απλός, φλογερός, άμεσος.

Όχι ο ακαδημαϊκός λόγος των «επαγγελματιών» της πολιτικής, αλλά ο ζωντανός από τους λαϊκούς ταραχοποιούς που μιλούσε στις μάζες καθώς μιλάς στους αδελφούς που αγωνίζονται.

Στο Ιταλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα έγινε γρήγορα ένας από τους βασικούς εκπροσώπους του επαναστατικού μαξιμαλισμού.

Σαν σεισμός πέρασε όλη την Ευρώπη ο απόηχος του Οκτωβρίου.

Ο Bombacci κοίταξε προς τη σοβιετική Ρωσία με σχεδόν θρησκευτικό ενθουσιασμό.

Ο Λένιν του εμφανίστηκε ως ο άνθρωπος που προοριζόταν να «σπάσει» για τα καλά την παλιά αστική τάξη.

Και μαζί με τους κομμουνιστές επαναστάτες συμμετείχε στην ίδρυση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ιταλίας το 1921.

Αλλά ακόμα και τότε, στην ψυχή του Bombacci, έζησε κάτι διαφορετικό από τον απλό μαρξιστικό διεθνισμό.

Παρέμεινε βαθιά συνδεδεμένος με την ιδέα του Έθνους.

Στη λαϊκή διάσταση της Πατρίδας.

Στην πεποίθηση ότι η επανάσταση πρέπει να ενσαρκωθεί στη συγκεκριμένη ιστορία των λαών.

Εδώ είναι ένας από τους πιο δραματικούς και αποφασιστικούς κόμβους της ύπαρξής του.

Καθώς ο ευρωπαϊκός κομμουνισμός κινούταν προς τη γραφειοκρατία και τον σοβιετικό συγκεντρωτισμό, ο Bombacci άρχισε σιγά να αντιλαμβάνεται την κρίση της διεθνούς επανάστασης.

Η Ρωσία που ονειρευόταν να γίνει πατρίδα της εργασίας του φαινόταν όλο και περισσότερο να κυριαρχείται από μηχανισμούς, κομματικές πειθαρχίες, γραφειοκρατικές ολιγαρχίες.

Ο κομμουνισμός κινδύνεψε να μετατραπεί σε μια νέα δύναμη μακριά από τον Λαό.

Και αυτός, ένα επαναστατικό και ακανόνιστο πνεύμα, δεν μπορούσε να το δεχτεί.

Εν τω μεταξύ στην Ιταλία επιβεβαίωναν τον φασισμό.

Πολλοί βλέπουν μόνο τη σύγκρουση.

Αντ' αυτού, ο Bombacci προσπάθησε να συλλάβει την υπόγεια συνέχεια.

Αισθάνθηκε ότι ο φασισμός της εργατίστικης προέλευσής του περιείχε μια επαναστατική, αντιαστική, κοινωνική ψυχή.

Όχι συντηρητικός φασισμός των οικονομικών συμφερόντων.

Όχι ο γραφειοκρατικός φασισμός των οπορτουνιστών.

Μιλούσε όμως για δουλειά, συμμετοχή, υπέρβαση του ταξικού αγώνα, υπέρ της εθνικής κοινότητας.

Τότε έγινε τραγική η σιλουέτα της.

Οι κομμουνιστές τον θεωρούσαν προδότη.

Οι φασίστες πάντα τον κοιτούσαν με υποψίες.

Οι άνθρωποι της μεσαίας τάξης δεν θα τον καταλάβουν ποτέ.

Ο Bombacci έμεινε μόνος. Μόνο με τη δική του ιδέα περί επανάστασης.

Ωστόσο συνέχισε να πιστεύει ότι ο 19ος αιώνας υποτίθεται ότι θα δημιουργούσε μια νέα σύνθεση: όχι ατομικιστικό φιλελευθερισμό, όχι οικονομικός καπιταλισμός, όχι σοβιετικός γραφειοκρατικός υλισμός, αλλά μια εθνική κοινωνική επανάσταση.

Σε αυτό το όραμα βρήκε τη σχέση με τον Μουσολίνι.

Οι δύο άνδρες ήρθαν από την ίδια σοσιαλιστική Ρομάνια.

Είχαν περάσει τις ίδιες συγκρούσεις. Τα ίδια πάθη. Οι ίδιες ιδεολογικές καταιγίδες.

Και ο Bombacci είδε στην τελική φάση του φασισμού την ακραία πιθανότητα να συνειδητοποιήσει ότι η εργατική επανάσταση τον κυνηγούσε όλη του τη ζωή.

Ήταν η εποχή της Ιταλικής Κοινωνικής Δημοκρατίας.

Η Ιταλία ήταν χάλια. Οι πόλεις καίγονταν. Όλη η Ευρώπη κατέρρευσε στον πόλεμο.

Αλλά μέσα σε αυτή την τραγωδία ο Bombacci πίστευε ότι η κοινωνικοποίηση ήταν ακόμα δυνατή.

Η κοινωνικοποίηση!

Αυτή η λέξη έγινε το επίκεντρο της τελευταίας πολιτικής του μάχης.

Δεν είναι μια απλή οικονομική φόρμουλα. Όχι τεχνουργήματα προπαγάνδας.

Αλλά μια προσπάθεια να σπάσει η κυριαρχία του μεγάλου κεφαλαίου.

Το εργοστάσιο επί το έργον. Η εταιρεία υποτάσσεται στο Έθνος. Συμμετοχή των Εργαζομένων. Η κοινωνική λειτουργία της ιδιοκτησίας. 

Ξεπερνώντας τον ανταγωνισμό μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας.

Ο Bombacci είδε σε όλα τη δυνατότητα ολοκλήρωσης της ημιτελούς επανάστασης του 19ου αιώνα.

Πολλοί δεν θα ακολουθήσουν το παράδειγμά του. Πολλοί τον θεωρούσαν «χαμένο» άνθρωπο.

Άλλοι κατάλαβαν ότι ο Bombacci αντιπροσώπευε την καθαρή ουσία της φασιστικής επανάστασης που έβλεπε την τελευταία της πράξη.

Αλλά άντρες σαν τον Bombacci δεν ζουν με κριτήρια επιφύλαξης. 

Ζουν με απόλυτη πίστη στην πίστη τους.

Και έμεινε μέχρι το τέλος δίπλα στην Ιταλική Κοινωνική Δημοκρατία.

Όχι για προσωπικό συμφέρον. Όχι για τον οπορτουνισμό. Όχι από φόβο.

Μα γιατί ένιωσαν ότι εκεί, σε εκείνη την τελευταία απελπισμένη ιστορική φλόγα, η πιθανότητα μιας ιταλικής κοινωνικής επανάστασης εξακολουθούσε να επιβιώνει.

Το τέλος έφτασε στη λίμνη Κόμο, στην καταληκτική τραγωδία του Απριλίου 1945.

Ο Bombacci συνελήφθη μαζί με τον Μουσολίνι.

Και δολοφονήθηκε μαζί με αυτόν δειλούς.

Έτσι τελείωσε η ζωή ενός από τους πιο αμφιλεγόμενους, δραματικούς και αξιόλογους άνδρες του 19ου αιώνα.

Σοσιαλιστής.

Κομμουνιστής φαιός …

Πρωτοποριακός.

Άνθρωπος της Κοινωνικοποίησης.

Αδύνατον να «κλειδωθεί» στις παραδοσιακές κατηγορίες της πολιτικής.

Επειδή ο Bombacci δεν ανήκε πραγματικά ούτε στη δεξιά ούτε στην αριστερά.

Ανήκε στην επαναστατική θρησκεία του αιώνα του.

Και μέχρι το τέλος έμεινε πιστός σε αυτή την ιδέα: ότι η δουλειά πρέπει να υπερισχύει του χρήματος, ότι η πολιτική πρέπει να κυριαρχεί στην οικονομία, ότι ο Λαός πρέπει να γίνει πρωταγωνιστής της ιστορίας.

Η παραβολή του εξακολουθεί να παραμένει μία από τις πιο τραγικές και ισχυρές αναπαραστάσεις της ευρωπαϊκής κρίσης του φιλελευθερισμού και της συχνά βίαιης και αντιφατικής αναζήτησης μιας νέας κοινωνικής τάξης στην καρδιά του 19ου αιώνα.

Και ίσως εδώ αποκαλύπτεται η τύχη του Bombacci: όχι αυτή του ηττημένου ανθρώπου, αλλά αυτή του ανθρώπου που καταναλώνεται εξ ολοκλήρου από την ίδια του την πολιτική πίστη.

Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που περνάνε την ιστορία.

Και άλλοι που επιλέγουν να καούν μέσα της.